Makine almadan önce en çok sorulan soru budur: “Bu tesis kendini ne zaman çıkarır?” Size kesin bir rakam vermek isterdik ama dürüst cevap şu: bu biraz da size bağlı.
Bizim müşterilerimizde gördüğümüz tablo şöyle. Sekizli bir makineyle kurulan tesis genellikle on iki kişilik bir ekiple rahat çalışıyor. İşini düzenli yürüten, malını sağlam çıkaran ve satış yapacağı çevreyi önceden bulmuş tesislerin yatırımı ortalama bir yıl civarında geri dönüyor. Ama bu bir söz değil, bir ortalama. Bölgenizdeki talep, çimento ve kum fiyatları, işçilik ve ilk müşterilerinizi ne kadar hızlı bulduğunuz bu süreyi kısaltır ya da uzatır. Hiç tanınmadan sıfırdan başlayan biri için ilk aylar daha çok yer edinmekle geçer.
Asıl ilginç olan, aynı makineyi alan iki müşterinin birkaç yıl sonra bambaşka yerlere varabilmesi. Yıllar içinde gördüğümüz fark makinede değil, işletenin kendisinde.
Büyüyen müşteri genelde üretimini sağlam yapan ve maliyetini iyi hesaplayan müşteridir. Bir briketin ona kaça mal olduğunu bilir. Çimentoyu, elektriği, işçiliği, kırılan malı hesabına katar ve fiyatını ona göre koyar. İşini yakından takip eder, müşterisini memnun eder. Bu yüzden müşterisi onu bırakmaz.
Batan müşteri ise çoğu zaman kötü üreten değil, kazandığı parayı yanlış değerlendiren müşteridir. İlk kazancı işe geri koymak yerine başka yerlere harcar. Bakım parası kalmaz, hammaddeyi peşin alamaz, sezon geldiğinde elinde stok olmaz.
Bizim müşterilerimiz arasında küçük bir ortaklıkla başlayıp birkaç yıl içinde tesisini büyüten, ikinci makinesini alan pek çok kişi var. Hepsinin ortak yanı aynı üç şey: işini iyi takip etmek, kaliteli üretmek ve müşterisini memnun etmek. Şans değil, düzen.